Środki trwałe i amortyzacja środków trwałych

Amortyzacja środków trwałych

W artykułach o leasingu wspominałem o amortyzacji środków trwałych i odpisach amortyzacyjnych. Temat amortyzacji jest dość powszechny (no bo praktycznie każdy przedsiębiorca kupuje do firmy środki trwałe), a zarazem mam wrażenie, że mało zrozumiały. Dlatego dzisiaj w ramach działu „Słownik przedsiębiorcy” przybliżę trochę ten temat.

Żeby można było mówić o amortyzacji (co to jest za chwilę) trzeba mieć do czynienia ze środkiem trwałym. Warto więc wyjaśnić czym w księgowości jest środek trwały.

Co to jest środek trwały?

Środek trwały to rzeczowy składnik majątku przedsiębiorcy, który charakteryzuje się następującymi cechami:
  • stanowi własność lub współwłasność przedsiębiorcy
  • jego wartość przekracza 10.000 zł, a przewidywany okres użytkowania jest dłuższy niż 1 rok
  • jest kompletny, zdatny do użytku i wykorzystywany na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej

Zatem środkami trwałymi są:
  • nieruchomości- w tym grunty, prawo wieczystego użytkowania gruntu, budowle i budynki, a także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego
  • maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy
  • ulepszenie w obcych środkach trwałych
  • inwentarz żywy (zwierzęta hodowlane)


Z powyższych opisów i przykładów możemy zatem określić, kiedy nasz zakup możemy zaliczyć do środka trwałego. Aby tak się stało musi on spełniać następujące warunki (wszystkie cztery):
  • zakupiony przedmiot musi być wykorzystywane wyłącznie na cele firmowe albo musi zostać oddany do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub leasingu
  • zakup musi zostać nabyty lub wytworzony we własnym zakresie
  • zakup musi być własnością lub współwłasnością podatnika
  • zakup musi być kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia do używania przez okres powyżej 1 roku



Na czym polega amortyzacja środków trwałych?

Wszystkie środki trwałe wcześniej czy później ulegną zużyciu czyli po jakimś czasie nie będą się nadawały do dalszego użytkowania. Dlatego właśnie w momencie ich zakupu określa się koszt ich zużycia w czasie, a dzięki temu przedsiębiorca będzie mógł systematycznie wrzucać w koszty prowadzenia firmy umówionej kwoty związanej ze zużyciem tego środka trwałego w czasie. Ta kwota, którą przedsiębiorca będzie systematycznie odpisywał jako koszt firmy z tytułu zużywania się środka trwałego, jest właśnie amortyzacją.

Amortyzacja jest terminem, który określa zmniejszenie wartości rzeczy w określonym czasie na skutek jej użytkowania. Amortyzacja stosowana jest w odniesieniu do środków trwałych i określa ona rzeczywistą wartość rzeczy.

Zatem co miesiąc przedsiębiorca będzie dokonywał odpisów amortyzacyjnych czyli będzie rozliczał środek trwały w kosztach prowadzenia przedsiębiorstwa. Takich odpisów przedsiębiorca będzie mógł dokonywać aż do momentu całkowitego zużycia środka trwałego (oczywiście tego księgowego zużycia, bo środek trwały po całkowitym rozliczeniu czyli zamortyzowaniu wciąż może się nadawać do dalszego fizycznego używania).

Co będzie w przypadku, kiedy wartość zakupu nie przekroczy 10 000 zł? W takim wypadku przedsiębiorca nie musi go wprowadzać do ewidencji środków trwałych i tym samym nie będzie dokonywał odpisów amortyzacyjnych. Poniesiony wydatek za zakup może jednak przedsiębiorca bezpośrednio zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów za ten miesiąc, w którym środek został oddany do użytkowania.

Co ciekawe zmiana wartości (kwoty minimalnej) na 10 tysięcy złotych, od której rzecz można traktować jako środek trwały, nastąpiła w tym roku (2018). Wcześniej wynosiła ona 3500 zł, a więc po jej przekroczeniu konieczna była amortyzacja środka trwałego. Obecnie zakup do 10 000 zł zaliczyć będziesz mógł bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów.

To, że wartość zakupionej rzeczy nie przekracza kwoty 10 000 zł wcale nie oznacza, że takiej rzeczy nie możesz wprowadzić do ewidencji środków trwałych. Jeśli zakupiona rzecz stała się składnikiem majątku i spełnia definicję środka trwałego, ale jego wartość jest mniejsza niż 10 000 zł to, do rozliczenia tego zakupu możesz:
  • wprowadzić dany składnik majątku do ewidencji środków trwałych (będziesz dokonywać odpisów amortyzacyjnych)
  • wprowadzić dany składnik majątku do ewidencji środków trwałych jako składnik o niskiej jednostkowej wartości z możliwością dokonania jednego odpisu amortyzacyjnego - wtedy odpisu możesz dokonać w miesiącu, w którym oddano składnik do używania lub w miesiącu następnym
  • zaksięgować zakup bezpośrednio w koszty uzyskania przychodu w tym miesiącu, w którym oddano go do używania



Które środki trwałe nie podlegają amortyzacji?

Nie każdy zakup, nawet jeśli jego początkowa wartość przekracza 10 000 zł, może podlegać amortyzacji. Poniżej znajdziesz listę składników majątku, które można zaliczyć do środków trwałych, ale które nie podlegają amortyzacji:
  • grunty i prawa wieczystego użytkowania gruntów
  • budynki mieszkalne wraz ze znajdującymi się w nich dźwigami lub lokale mieszkalne, służące do prowadzenia działalności gospodarczej lub wydzierżawione albo wynajmowane na podstawie umowy - dotyczy to tylko takiej sytuacji, gdy jako podatnik nie zdecydujesz się na ich amortyzowanie
  • dzieła sztuki i eksponaty muzealne
  • wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w inny sposób niż przez jej nabycie w drodze kupna
  • składników majątku, które nie są używane na skutek zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej albo zaprzestania działalności, w której te składniki były używane. W tym przypadku składniki te nie podlegają amortyzacji od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawieszono albo zaprzestano prowadzenia tej działalności



Wyposażenie firmy

W księgowości funkcjonuje coś takiego jak wyposażenie firmy. Najogólniej mówiąc są to wszystkie rzeczy związane z wykonywaną działalnością gospodarczą, których wartość przekracza 1500 zł i które nie zostały zaliczone do środków trwałych. Do wyposażenia można zatem zaliczyć takie składniki majątku, których okres użytkowania wynosi mniej niż 1 rok.

Składniki o niższej wartości - czyli nie przekraczającej 1 500 zł - również uznaje się za wyposażenie, z tym, że nie ma obowiązku obejmowania ich w ewidencji. Niezależnie jednak od tego, czy wyposażenie wpisuje się do ewidencji, czy nie, to wydatki na jego zakup przedsiębiorca może zaliczyć bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów.


Metody amortyzacji środków trwałych

W księgowości wyróżnia się trzy główne metody amortyzacji środków trwałych:
  • metoda liniowa (w tym metoda liniowa indywidualna i przyspieszona)
  • metoda degresywna
  • metoda naturalna


To przedsiębiorca decyduje, którą metodą będzie amortyzował środek trwały. Warto więc wiedzieć na czym polega każda z tych metod, ponieważ raz wybranej metody amortyzacji najczęściej nie będzie można już zmienić.

Ogólnie amortyzacja i metody amortyzacji są zagadnieniami dość skomplikowanymi, wymagającymi odpowiedniej wiedzy z dziedziny rachunkowości (trzeba wiedzieć między innymi do jakiej grupy Klasyfikacji Środków Trwałych zaliczyć zakup, albo jaki współczynnik mnożenia stawki amortyzacyjnej zastosować). Zachęcam zatem do rozmowy ze swoim księgowym, który doradzi w wyborze metody amortyzacji w zależności od rodzaju kupowanego środka trwałego. Poniżej więc tylko w wielkim skrócie omówię poszczególne metody amortyzacji środków trwałych.

Metoda linowa

Najpopularniejsza metoda amortyzacji środków trwałych. Zakłada się tutaj, że środek trwały będzie zużywał się równomiernie przez cały czas jego użytkowania. Oznacza to, że odpisy amortyzacyjne dokonywane będą według stałej stawki. Stawkę tę oblicza się mnożąc wartość środka trwałego przez procentową roczną stawkę amortyzacji, a następnie dzieląc przez 12 (uzyskany wynik to miesięczna kwota odpisu amortyzacyjnego, którą przedsiębiorca może wrzucić w koszty uzyskania przychodów firmy).

Metoda degresywna

W tej metodzie przyjmuje się malejące stawki amortyzacyjne. Oznacza to, że amortyzacja rozpoczyna się od możliwie najwyższej stawki, która maleje z biegiem używania środków. Stawkę na kolejny rok podatkowy oblicza się przez odjęcie odpisów amortyzacyjnych od kwoty netto używanego środka trwałego.

Metoda naturalna

Naturalna metoda amortyzacji polega na naliczaniu amortyzacji danego środka trwałego zgodnie z jego rzeczywistym zużyciem. Dobrze się ona sprawdza w przypadku maszyn i urządzeń, dla których można w miarę dokładnie określić ilość pracy, jaką będą one mogły wykonać w trakcie całego okresu przydatności do użycia. Amortyzacja ta naliczana jest zgodnie z ilością wykonanej pracy (np. ilości godzin pracy maszyny czy wyprodukowanej ilości komponentów na tej maszynie).

Komentarze

    Dodaj komentarz

    SKONTAKTUJ SIĘ ZE MNĄ

    Zaloguj się

    Lub    

    lub

    Utwórz konto

    lub

    Forgot your details?

    Zaakceptuj regulamin i wszystkie zgody aby się zalogować.